سر جان ملكم ( مترجم : ميرزا اسماعيل حيرت )

فهرست 5

تاريخ كامل ايران ( فارسى )

بعد از رسيدن سفير مذكور به نيم‌فرسنگى شهر شيراز جنت‌تراز ، به حكم چراغعلى خان نوايى وزير و آتاليق نواب شاهزاده حسينعلى ميرزا حكمران فارس ، وجوه اعيان و امرا و اركان به استقبال سفير جلالت مسير روانه و با تكريم و تعظيم شايسته او را به باغ جهان‌نماى خارج شهر منزل دادند ، با پانصد نفر عمله و همراهان فرنگى و هندو در خارج باغ و داخل عمارت خيام گوناگون برپا كرد ، و ايلچى مذكور با شش نفر همراهان انگليسى سه بار به شرف ديدار نواب شاهزاده شرفياب شد . شاهزاده با مالكوم صاحب « لرد مالكوم » و جان استرجى كه نايب او بود التفاتها فرمودند و مهربانيها نمودند . پس از ديدار و گفتار به اشارت پادشاه كامكار ، چراغعلى خان وزير بىنظير و امراى دربار شاهزاده و اعيان فارس به بازديد او رفتند و او ( جان مالكوم ) به هريك درخور درجات ايشان هدايا داد و در جود و بخشش بگشاد . چون از جانب خاقان گيتىستان مقرر بود كه بعد از موكب فيروزى كوكب از ساحات خراسان به بلدهء سمنان سفير مذكور از فارس عزيمت حضور نمايد ، از شهر مزبور حركت كرده راه عراق گرفتند و معززا همىآمدند تا حوالى تهران رسيدند ، و به اجازت و اشارت پادشاهى ، اعتماد الدوله حاجى ابراهيم خان صدر اعظم با جمعى از امرا و ارباب مناصب سفير را پذيره شدند ، و در خانهء صدر اعظم معزى اليه منزل گزيدند ، و ديگر روز به حضور پادشاه والاجاه ايران آمدند ، و نامهء مودت ختامه از نظر اقدس پادشاهى گذشت ، و پس از چند روزى تحف و هداياى سفير كه الماسهاى درشت گرانبها و آئينه‌هاى بزرگ باصفا و . . . بود ، از نظر پادشاهى گذشت و مقبول افتاد ، و مستدعيات كارگزاران دولت بهيه صورت قبول يافت ، و جواب به نحوى شايسته و پسنديده مرقوم و سفرا مخلع . مالكوم صاحب سفير به اعطاى خنجر و شمشير جواهرنشان مكلل مفتخر و ديگران را به اختلاف مراتب به خلعت آفتاب طلعت سرفراز فرمود و از جانب شهريارى حاجى خليل خان قزوينى ملك التجار ايران بر رسالت و سفارت هندوستان مأمور و به اتفاق فرستادهء فرمانفرماى مملكت هندوستان روانهء مقصد شدند . و اين مالكوم صاحب سفيرى عاقل باذل و خوش‌تقرير و دانا بود ، و رفتار و سلوك و مردمى وى . . . در ايران هنوز مثل است . جان مالكوم دو معاهده : يكى تجارى و ديگرى سياسى با حاجى ابراهيم خان صدر اعظم فتحعلى شاه منعقد نمود . ما از نظر اهميت معاهدات مذكور پاره‌اى از مواد آنها را در ذيل مىآوريم :